Chùa Đông Chi Hồ
- Lịch sử hình thành
Căn cứ vào tư liệu còn lưu giữ tại địa phương cho biết: chùa Đông có tên chữ là “Hiển Tường tự” được xây dựng từ thời Lý. Truyền rằng, thời Lý nhân dân các nơi xây dựng đình chùa rộng rãi, có quy mô kiến trúc to lớn. Trên đất Cổ Chi này ngài Hải Thượng Lãn Ông là một danh y nổi tiếng chữa bệnh cứu người, lại am hiểu cả thiên văn địa lý. Ông đi đến đâu là nhân dân nơi đó đều thán phục với đức độ và danh tiếng của ông. Ông đã có công trong việc xây dựng hệ thống di tích trên địa bàn đất Cổ Chi, đặc biệt là chùa Đông. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chùa là nơi họp mặt của du kích, cán bộ và bộ đội kháng chiến.
Đến tháng 3 năm 1952 hệ thống di tích trong thôn bị phá hủy hoàn toàn, thực dân lấy nguyên vật liệu để xây dựng đồn bốt và lập vành đai trắng quanh khu vực chúng đóng bốt. Hầu hết các đồ thờ tự, tượng phật bị phá hủy nhân dân địa phương chỉ còn giữ lại được một số di vật.
Hòa bình lập lại, nhân dân địa phương đã cùng nhau công đức tiền của, vật chất để xây dựng lại ngôi tam bảo lấy nơi thờ phụng. Năm 2005, xây dựng tòa Tiền đường 5 gian. Năm 2010, nhân dân địa phương đã xây dựng nhà Mẫu nằm bên trái Tam bảo. Năm 2017 xây dựng mới lầu quan âm, nằm bên trái nhà mẫu
Chùa được xếp hạng cấp tỉnh, QĐ số 1112/QĐ-UBND ngày 16/8/2007
- Cảnh quan môi trường, đất đai.
Chùa Chi Hồ hiện tọa lạc tại một khu đất rộng, có diện tích 3082m2, đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Chùa quay hướng Nam, xung quanh là giáp khu dân cư. Chùa nằm gần đê sông Đuống ở phía Nam làng Chi Hồ.
- Các công trình kiến trúc
Tam bảo gồm 2 nếp nhà tạo thành mặt bằng kiến trúc hình chữ Nhị. Tòa Tiền đường 5 gian, hệ chịu lực có cột bằng bê tông, phần trên bằng gỗ. Mỗi bộ vì có 2 hàng chân cột (trốn cột cái trước và 2 cột quân). Kết cấu 4 bộ vì giữa theo kiểu “thượng chồng rường giá chiêng, hạ kẻ ngồi kẻ hiên”. Hai bộ vì hồi kiểu “thượng chồng rường, hạ chồng rường kẻ hiên”. Thượng điện 3 gian, kết cấu kiểu “vì kèo” quá giang gác tường.
- Nhân vật được thờ
Chùa là nơi thờ Phật và các vị tổ sư. Đây là trung tâm thờ Phật của nhân dân hướng con người đến những điều tốt đẹp, khuyến đến điều thiện, rời xa cái ác.
- Các hiện vật tiêu biểu.
12 pho tượng Phật
01 bộ bát biểu
01 hương án
03 hoành phi
01 đôi câu đối
Niên đại Thế kỷ XX
- Di sản văn hóa phi vật thể gắn với di tích
Chùa Chi Hồ có ngày hội chùa vào 3 đến 9 tháng 3. Ngoài ra còn có ngày ngày tuần rằm, mồng một hàng tháng đông đảo phật tử địa phương tới chùa dâng hương, lễ phật cầu may.
- Công tác bảo vệ, phát huy giá trị di tích
Chùa Chi Hồ từ bao đời nay vẫn được người dân bảo vệ, gìn giữ. Để tham gia trực tiếp quản lý, duy trì các hoạt động của chùa, nhân dân địa phương bầu ra Ban Chấp hành gồm 7 cụ bà tham gia vào việc quản lý di tích. Tại chùa chưa có nhà sư trụ trì thường xuyên nhưng có cắt cử 1 cụ thủ nhang trông nom, đèn nhang tụng kinh niệm phật nên cảnh chùa luôn ấm cúng, sạch đẹp. Di tích đã được xây tường bao, bảo vệ đất đai và khuôn viên. Đất đai đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tránh mọi sự xâm hại di tích.
- Đánh giá giá trị di tích
Giá trị về lịch sử, văn hóa: Chùa Chi Hồ là trung tâm sinh hoạt trong đời sống tinh thần của nhân dân góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, xây dựng mối đoàn kết cộng đồng dân cư.
- Phân loại di tích
Thuộc loại hình Di tích lịch sử